जदौ मपाइत्व - Naya Online

जदौ मपाइत्व

मलिसा याक्थुङ्बा लिम्बू

मपाइत्व भन्ने कुरा पुरानो नेपाली किताबमा ‘म जुजुमान’ भन्ने पाठमा पढेको थिएँ । मपाइत्व गम्भिर पनि अनि घमण्ड पनि जस्तो लाग्ने यो शब्द शब्दकोषमा नभएको भए राम्रो हुन्थ्यो कि जस्तो लाग्छ । मपाइत्वताभित्र एउटा गहिरो राष्ट्रियता लुकेको भने हुन्छ ।

गएको ओली सरकार रहुञ्जेलको मपाइत्व र वहिर्गमन पश्चातको मपाइत्वहरू जस्तो भएपछि ओलीको सुप्रिमोका लागि मपाइत्व हो कि जस्तो लाग्छ । तर ओली र उनका दलले वर्तमान संविधान विश्वको उत्कृष्ठ भन्ने अनि संविधानको धाराहरूलाई कुल्चेर जाने असंवैधानिक प्रयासहरू देखियो । कुल्चियो, कुल्चिएन भन्ने कुरा सर्वोच्च अदालतको दुईपटक फैसला नै काफि छ अनि सत्ता वहिर्गमन पनि । ओली सुप्रिमो, अच्छा लाग्छ, वहाँको हर्कत र कदमहरू । जस्तैः संविधानसभाका सभाध्यक्ष अथवा नेपालको संविधानमा अन्तिम हस्ताक्षर गर्ने संविधानविद सुवास नेम्बाङ्लाई ओलीको मपाइत्वमा घोलिएर बोलेको वाक्यांस । ‘सतप्रतिशतको सट्टा दुईसय प्रतिशत’ले सर्वोच्च अदालतबाट ससदभंग कायम हुन्छ भन्ने विराटनगरमा उद्घोष । यो वाक्यांस भन्न लगाउने दिमाग, अह्राउने मन र बोल्ने मुखलाई अचम्मको मपाइत्व लाग्छ । संविधानका हरेक धाराहरू आफैं लेख्ने अनि तेहि धाराहरू आफैं मिच्नका लागि दुइसय प्रतिशतको बाजी मार्ने ओली सुप्रिमोका कमाण्डलाई सदैव लालसलाम भन्न रुचाउँछु ।

यहि प्रकारान्तरले गाउँघरहरूमा पनि सुप्रिमोहरू छन् । जहाँ मपाइत्वताका लागि जस्तोसुक्कै हर्कतहरू गरेको पाइन्छन् । यस्तो हर्कतका कुरा गर्दा धेरैले ‘एमालेहरू सत्ताका लागि मर्न पनि तयार छन्’ भन्ने मानवीयता वाहिर तर्कहरू सुन्छु । यथार्थ हो कि होइन, ढक तराजुमा जोख्ने त जनता नै हुन् । यसो चिन्तन गर्छु, होकी क्या हो लाग्छ । अथवा सत्ताका लागि मर्ने नै रहेछ त ? एउटा कथा पढौं ।

कुनै एउटा विद्यालयको विद्यालय व्यवस्थापन समिति गठन हुने भयो । विव्यस सदस्य सर्वप्रथम चारजना चयन गरी चार सदस्यहरू भित्रबाट एक अध्यक्ष छनौट गर्नुपर्ने । यहि नियमका आधारमा विव्यस सदस्यहरू छानिन्छन् । यसमा एकजना व्यक्ति नेपालभरी नै अभिभावक नबनेकालाई सदस्यमा निर्वाचित गराउँछन् । गैर अभिभावकलाई सदस्य बनाउने हर्कतमा केहि विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरू समेत साँची बसेर अध्यक्ष नै बनाइ छाड्छन् । कुरा के रह्यो भने ति ‘अध्यक्षको वुवाले पहिले कुनबेला फलामको दुईचार सयको सानो फलामे घण्टि दिएवापत चन्दादाता बनाएर सदस्यमा लगेको रे अनि अध्यक्ष बनाएको रे’ भन्ने सुन्नमा आउँछ । यो हिसावले भन्नु हो भने हज्जारौं–हज्जार बराबरको जग्गा र सामग्रीहरू दिने अन्य गैह्र अभिभावक चन्दादाताहरू चैं ? एमाले नभएकाले वास्ता भएन । सत्ता प्राप्तिका लागि ऐन नियमहरू लागू भएनन्, मिचिए । एउटा नजिर बन्यो, अभिभावक नबने पनि विव्यसको अध्यक्ष बन्न सक्ने ।

अध्यक्षले ओली सुप्रिमोका मपाइत्व स्टाइलले कामहरू गर्न थाले । उनलाई ऐन, कानून, नियमहरूको वास्ता गरेनन् किनभने सुप्रिमोलाई यस्ता ऐन, कानून र नियमहरू चाहिन्न, हैन्तः । जस्तैः प्रधानाध्यापक नियुक्तिमा स्थायी शिक्षक रहँदा–रहँदै पनि राहत शिक्षकलाई बनाउँछन् । शिक्षक स्टाफको वैठक रखाउँदैनन् । शिक्षक सेवा आयोगले व्यवस्था गरेको प्रधानाध्यापक नियुक्तिको प्रकृया पनि अवलम्बन गर्दैनन् । किनकि ओली सुप्रिमोका उत्तराधिकारी त हुन् नि । यसो हुँदाहुँदै विद्यालयमा आएका बजेटहरू पनि विव्यस र अभिभावकहरूको भेला–वैठक नराखि एक्लै योजनाहरू चलाउँछन् । आफैं नियुक्ति गरेका प्रधानाध्यापकलाई जानकारी पनि दिदैनन् । यसरी चल्दैजाँदा भवन निर्माणका लागि रु. ५ लाख बजेट आउँछ, जेठ–असार मासमा । कसैलाई थाहै नदिई भवन निर्माण शुरु गर्छन् । काम एक्लै सक्छन् र पालिकादेखि चेकबाट रकम लिएर आउँछन् । चेकलाई वैंकमा लगेर खातान्तर गर्दैनन् । विसदिन जत्ति चेक गोजीमा राखेर जान्छन्, वैंकमा । वैंकले चेक सटहीमा म्याद सकिएकाले रकम दिँदैनन् । अव, प¥यो फसाद । हरेक कार्यमा आफु सुप्रिमो ठानिएका व्यक्ति सयौं बल्डेङ् लडी सकेका छन् । यस्तो अवस्थामा प्रधानाध्यापकले विद्यालयको प्रशासन लिन चाहदैनन् ।

उत्ता रकम निकाशा नपाएको दुखद घडिमा नयाँ प्रधानाध्यापक छनौट अध्यक्ष एक्लैले गर्छन् । स्थायी शिक्षक र राहत शिक्षकहरूलाई पैतला मूनी राखेर एक नीजि शिक्षकलाई प्रधानाध्यापक बनाउँछन् । विव्यस अध्यक्ष सुप्रिमो अथवा मपाइत्व बन्छन् । अब के होला उक्त विद्यालयको भविष्य ? शिक्षक स्टाफको वैठक नराखि, विव्यस र अभिभावकहरूको वैठक नराखी, शिक्षक सेवा आयोग अन्तर्गत प्रधानाध्यापक छनौटको विधि नअपनाई नियुक्त गरेको प्रधानाध्यापकले के गर्लान् त ? ऐन, कानून, नियम नाघ्नु र नाघेर जानु त ओली सुप्रिमोको स्टाइल होइन र ? वास्तवमा सत्ता पाउनका लागि एमाले जे पनि गर्न सक्छ भन्ने उदाहरण यहि हो ।

केही विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरू साँछिमा अभिभावनै नभई बनेको अध्यक्ष र स्थायी शिक्षक भई–भई अन्तरआस्थाका कारण नीजि शिक्षकलाई प्रधानाध्यापक बनाएपछि पनि पूनः पूर्ववत तरिकाले नै योजनाहरू चलाउँछन् । न वैठक नत भेला नै राख्छन्, योजनाहरूको । प्रधानाध्यापकले अध्यक्ष सुप्रिमोको कुरा सुन्ने अनि आदेशानुसार काम गर्ने गराउने । र अर्को पटक पनि अध्यक्षमा लड्ने धरातल बनाई रहेछन् । सत्ताप्राप्ति पछि यहि नै होला अध्यक्ष सुप्रिमो र मपाइत्व । विद्यालयका सबै शिक्षकहरू अध्यक्ष सुप्रिमो अगाडि नतमस्तक यात मपाइत्वताको कारण ताजुप अथवा पञ्चायत कालको आभाष ।

यस्तो कथा भएको नेपालको राजनीतिमा ओली सुप्रिमो र सुप्रिमो मपाइत्वलाई टिकाउन सतप्रतिशत होइन दुइसय प्रतिशत नै भन्न कर लाग्दो रहेछ । वास्तवमा एमालेहरूमा भद्रता, शालिनता र लोकतन्त्रता पटक्कै हुँदैनन् भन्ने सुप्रिमो र मपाइत्वता शब्दमा रहँदो रहेछ । किनकि न संविधानको धाराहरू मान्छन् नत ऐन कानून नियमहरू नै । माथिदेखि तलैसम्म पार्टिसदस्यहरूले सत्ता प्राप्तिका लागि दिलोज्यान दिएर जब हात परेपछि सुप्रिमो बन्ने र मपाइत्वको सम्प्रभूता कायम गर्ने कुत्सित नियत र हर्कत बडो घिनलाग्दो छ । जुन जनताको लोकतन्त्र र स्वतन्त्रता भने पटक्कै होइन । ओली सुप्रिमोमा आफैं जनता र आफैं मपाइत्व बन्ने एमाले भएर होला । हजुरहरूको मपाइत्वमा पञ्चायतभन्दा कमजोर रहेनछ । जहानियाँ राणा शासनभन्दा निम्सरो रहेनछ भन्नपनि पछि परिएन । जदौ, मपाइत्व ।

नयाँअनलाइनसँग एप्समा पनि जोडिनुसक्नुहुनेछ । एन्ड्रइडको लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । त्यसैगरी हामीलाई फेसबुकट्वीटर र युट्युवमा पनि पच्छ्याउन सक्नुहुनेछ ।



सम्बन्धित शीर्षकहरु

‘सुनौली रुपौली’ चलचित्र हन्टिङमा

पाँचथर– लिम्बू जातिको सुनौलो रुपौली संस्कारमा  आधारित लिम्बू कथानक चलचित्र ‘सुनौली रुपौली’ निर्माण हुने...

दिवा चेम्जोङः एक सक्षम उम्मेद्वार

स्थानीय निर्वाचन २०७९ का लागि धनकुटाको चौविसे गाउँपालिकामा गठबन्धन दलबाट उपाध्यक्षको उम्मेद्वारी दिएका दिवा...

कान्छी उपमेयर उम्मेद्वार जुनु लिम्बू (सृष्टि खापुङ)

लिम्बू विद्यार्थी मञ्चको आठौं राष्ट्रिय महाधिवेशन २०७३ सालमा इलामको लारुम्बामा हुँदै थियो । उक्त...

‘अमेरिकाको नागरिकता त्यागेर नेपाल भ्रष्ट्राचार गर्न आएको होइन’ –गम्बु शेर्पा

सन् २०२१ मा गम्बु शेर्पाले ‘फर्किएका पाइला’ पुस्तक लेखे । पुस्तकभित्र ६२४ पेजमा गम्बुका...

भेडेटारमा टेम्पो र बस दुर्घटनामा, टेम्पोचालकको मृत्यु

धरान, २ वैशाख । सुनसरीको भेडेटार दुई घुम्तीमुनी बस र टेम्पो दुर्घटनामा परेका छन्...

प्रदेश नं. १ प्रमुखद्वारा आर्थिक कार्यविधि वित्तिय उत्तरदायित्व विधेयक प्रमाणित

विराटनगर, २३ चैत्र । प्रदेश नं. १ का प्रदेश प्रमुख माननीय परशुराम खापुङद्वारा “प्रदेश...

“टिकटको तय नहुन्जेल पार्टीको प्रचार र जनताको मनोभावना बुझ्दै हिडिरहेका छौ”

विराटनगर महानगरपालिकामा चुनावको सरगर्मी शुरु भइसकेको छ । विभिन्न पार्टीका नेताहरूले मेयर तथा अन्य...

चुनाव, खेलाँची होकी वास्तविक ?

मलिसा याक्थुङ्बा लिम्बू सर्वव्यापी स्वीकार्य चुनाव गरिनु पर्छ र सहभागी मतदाताहरू निर्विघ्न हुनुपर्छ ।...

मोरङको लेटाङमा ६५औं राष्ट्रिय सहकारी दिवस

लेटाङ, मोरङ २० चैत्र । ६५ औं राष्ट्रिय सहकारी दिवस –२०७८ प्रदेश नं. १,...

ताल्चा कथा सङ्ग्रहको रचनागर्भ, पात्रमाथिको कथासहितको नयाँसाहित्य

विराटनगर, १९ चैत्र । यस हप्ताको नयाँ साहित्यमा निनाम लोवात्तीको कुलुङ लोककथा, कथाकार दिलिप...